Informatie & Literatuur

Informatie & Literatuur
Oudhollandse tegels Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Met Oudhollandse tegels (ook wel: “witjes”) worden de witgeglazuurde wandtegels bedoeld van ca 13×13 cm die in de 17e eeuw veelvuldig in de Nederlandse interieurs werden verwerkt. De tegels met (blauwe) decoratie werden gebruikt als plint langs vloeren, als lambriseringen in gangen en trappenhuizen, en als haardstenen. De oorsprong van deze tegels ligt in het Nabije Oosten. Rond 1600 ontstaan overal in Europa, ook in Nederland bloeiende industrieën, die tegels produceren met een eigen stijl. De decoraties hebben vaak een thema. De tegels en tableaus werden ook geëxporteerd, onder andere naar Lissabon, Algiers en Istanboel.
De Delfts blauwe aardewerktegels worden niet alleen gemaakt in Delft door Aardewerkfabriek De Porceleyne Fles, maar ook onder meer in Makkum door Koninklijke Tichelaar Makkum en in Harlingen door de Harlinger Aardewerk- en Tegelfabriek. Plateelschilder Cornelis produceert en verkoopt zijn “witjes” als Groninger aardewerk.

De gouden eeuw

De meeste tegels op deze website komen uit de 17e eeuw, ook wel de gouden eeuw genoemd. 400 jaar geleden! 400 jaar, wat al oud! Als deze tegels eens konden spreken… ‘Sommigen houden als beginpunt van de Gouden Eeuw 1602 aan, het jaar waarin de VOC opgericht werd; anderen kiezen voor het jaar 1609, het beginjaar van het Twaalfjarig Bestand. Tot het einde van het bestand (1621) groeide de economie vrijwel ongehinderd. Tijdens de Dertigjarige Oorlog, die goeddeels samenviel met de tweede fase van de Tachtigjarige Oorlog, was in sommige sectoren sprake van stagnatie, in andere van groei. Na 1648 trok de economie weer aan; vooral voor de nijverheid waren dit zeer voorspoedige jaren. Na het rampjaar 1672 begon een periode van relatieve economische neergang en was de Gouden Eeuw over haar hoogtepunt heen. Een periode van consolidatie volgde.’

Tegelmuseum Otterlo

Het Nederlands Tegelmuseum in Otterlo ligt aan de rand van bos en hei, midden op de Veluwe. Het museum heeft een van de grootste verzamelingen Nederlandse wandtegels en tegeltableaus.
‘Tegels worden al eeuwenlang gebruikt in woonhuizen en boerderijen, vooral rond de schouw, als wandbekleding tegen vocht en vuil. De tegels die beschilderd zijn met een afbeelding zijn bovendien mooi als versiering, vaak leerzaam en onderhoudend, ook voor moderne ogen. Kinderspelletjes en spreekwoorden zijn er op te zien, oude kostuums, schepen en molens, bijbelse voorstellingen, herderscènes en landschapjes. Bloemen, vogels en dieren zijn geliefd, maar ook abstract uitgewerkte fijnzinnige bladmotieven of geometrische ornamenten.
Om tegels te vervaardigen was een werkplaats met een oven nodig. De productie was grotendeels handwerk, een ambacht dat soms door ware kunstenaars is beoefend. Over de techniek van het bakken en beschilderen is in het museum veel te zien.
Ook de historische ontwikkeling van de Noord-Nederlandse tegel is zichtbaar gemaakt. In de Nederlanden maakte men aanvankelijk vooral veelkleurige tegels, later kwamen blauwe of paarse tegels in de mode. De tegels van de laatste honderd jaar zijn kleurig en machinaal van een opdruk voorzien of nog steeds met de hand beschilderd. In de verzameling bevinden zich behalve losse tegels ook tegelvelden en grote, veelkleurige voorstellingen.’